Η Ευρώπη βρίσκεται σε μια ταραγμένη περίοδο. Η επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ είναι ένα ακόμη σοκ, μετά την πανδημία του κορωνοϊού και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Οι πολιτικές του έναντι του ΝΑΤΟ και των δασμών θα προκαλέσουν περισσότερη αστάθεια σε μια ήπειρο όπου το πολιτικό γίγνεσθαι δοκιμάζεται.

Καθώς δημιουργούνται νέες ισορροπίες ισχύος, αναμένεται να αναδυθούν νέοι πόλοι επιρροής. Το Politico ζήτησε από μια ομάδα κορυφαίων στοχαστών —ιστορικούς και πολιτικούς επιστήμονες με ειδικότητες που κυμαίνονται από τη μεσαιωνική περίοδο έως σήμερα— να μοιραστούν τις προβλέψεις τους για το ποιοι μπορεί να είναι αυτοί.

Desmond Dinan: Η επιστροφή της Βαρσοβίας

Ο Desmond Dinan είναι καθηγητής δημόσιας πολιτικής στη Σχολή Πολιτικής και Διακυβέρνησης Schar του Πανεπιστημίου George Mason. 

Η ανάδειξη της Πολωνίας ως κέντρο ισχύος της ΕΕ οφείλεται εν μέρει στην κατάρρευση του παραδοσιακού γαλλογερμανικού πυλώνα και στην αυξανόμενη σημασία των χωρών της πρώτης γραμμής μετά την ευρεία εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οφείλει, επίσης, πολλά στην αλλαγή της κυβέρνησης το 2023 και στην επιστροφή του Ντόναλντ Τουσκ ως πρωθυπουργού.

Σε μια επίδειξη της νέας διπλωματικής πρωτοβουλίας και εξουσίας της Πολωνίας, για παράδειγμα, τον περασμένο μήνα —μόλις μία ημέρα μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ— ο υπουργός Εξωτερικών Radosław Sikorski φιλοξένησε τους ομολόγους του από τα πέντε μεγαλύτερα μέλη του μπλοκ και το Ηνωμένο Βασίλειο, με σκοπό την οικοδόμηση υποστήριξης για την Ουκρανία μεταξύ των πιο στρατιωτικά ικανών χωρών της Ευρώπης. Μια εβδομάδα αργότερα, ο Τουσκ συμμετείχε σε μια σύνοδο κορυφής των ηγετών των Οκτώ Σκανδιναβικών-Βαλτικών, με αποτέλεσμα μια κοινή δήλωση για τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και μια νέα στρατηγική εταιρική σχέση με τη Σουηδία.

Σαφώς, το αστέρι της Πολωνίας, ανερχόμενο στα ανατολικά, φωτίζει τις προοπτικές της ΕΕ σε μια κατά τα άλλα δυσοίωνη στιγμή. Ειδικά ο Σικόρσκι είναι άνθρωπος για όλες τις εποχές. Και όσον αφορά τις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ, ελπίζει σίγουρα να είναι ο άνθρωπος της ερχόμενης χειμερινής περιόδου. Ένας πραγματικός υπερατλαντικός συνδετικός κρίκος, θα κάνει τα πάντα για να αποτρέψει το θερμόμετρο να πέσει κάτω από το μηδέν στις σχέσεις με την Ουάσιγκτον – είτε σε βαθμούς Κελσίου είτε σε Φαρενάιτ.

Έχοντας εργαστεί στην Ουάσιγκτον πριν από 20 χρόνια, ο Sikorski μπορεί να βασιστεί στις πολλές επαφές του για να προσπαθήσει να μετριάσει το Trump 2.0. και τα χειρότερα ένστικτα της νέας διοίκησης. Ο Σικόρσκι ήταν ευρωσκεπτικιστής τότε, αν και είχε μια πιο ευγενική, πιο ήπια μορφή από την επιθετικότητα που επικρατεί σήμερα. Χλεύασε τη Στρατηγική της Λισαβόνας και χλεύασε τη συνθήκη για τη θέσπιση συντάγματος για την Ευρώπη κατά τη διαδικασία επικύρωσης. Χλευάζοντας τη σημασία αυτού του τελευταίου, ήταν γνωστό ότι έβγαλε ένα αντίγραφο αυτού του Συντάγματος των ΗΠΑ από την τσέπη του σακακιού του, σαν να βγάζει ένα κουνέλι από το καπέλο του. Το αμερικάνικο κοινό το λάτρεψε.

Ωστόσο, όπως υποδηλώνει η πιο πρόσφατη στροφή του από ήπιο Ευρωσκεπτικιστή σε στιλοβάτη των δικαιωμάτων της Ευρώπης, δείχνει ότι αλλάζει στάση αναλόγως της περίστασης, κάτι που θα μπορούσε επίσης να τον κάνει αγαπητό στον Τραμπ και στην παρέα του, οι οποίοι είναι κατ’ εξοχήν πολιτικοί οπορτουνιστές. Αν και ο Σικόρσκι αγωνίστηκε ανεπιτυχώς για να γίνει ο υποψήφιος του κόμματός του για τις επόμενες προεδρικές εκλογές της Πολωνίας, είναι αναμφισβήτητο ότι φαίνεται ο ρόλος του. Και αυτό από μόνο του αρκεί για να κάνει καλή εντύπωση στον εύπιστο μελλοντικό Αμερικανό πρόεδρο.

Ο Σικόρσκι μπορούσε να παίξει το παλιό του κόλπο, ακριβώς αντίστροφα. Θα μπορούσε να συμπυκνώσει τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ένα λεπτό φυλλάδιο. Θα έπρεπε φυσικά να το ονομάσει κάπως αλλιώς — ίσως το «Σύνταγμα της ΕΕ»; Στη συνέχεια, θα μπορούσε να το ξεκαθαρίσει σε κρίσιμες στιγμές στην Ουάσιγκτον, θαμπώνοντας τη νέα κυβέρνηση με την εξυπνάδα του και την ευκινησία της ΕΕ, βοηθώντας να τερματιστεί η «παγωνιά» στις διατλαντικές σχέσεις.

Eleanor Janega: Η νέα αριστερά

Η Eleanor Janega είναι ιστορικός και ραδιοτηλεοπτικός φορέας, που ειδικεύεται στην προπαγάνδα, τον αποκαλυπτικισμό, την αστικότητα, τη σεξουαλικότητα και την αυτοκρατορία στην ύστερη μεσαιωνική και πρώιμη σύγχρονη περίοδο. Είναι συν-παρουσιάστρια του επιτυχημένου podcast “Gone Medieval”.

Ήταν μια δύσκολη χρονιά για τους ψηφοφόρους της αριστεράς.

Τόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο όσο και στις ΗΠΑ, πρώην κεντροαριστερά κόμματα άρχισαν να αποκλείουν τους αριστερούς ακτιβιστές και να αποξενώνουν την παραδοσιακή βάση των ψηφοφόρων τους: οι Εργατικοί διεξήγαγαν μια εκστρατεία υψηλού προφίλ για να διώξουν τους αριστερούς από το κόμμα και επί του παρόντος καυχιούνται για σχέδια να σκληρύνουν τα σύνορα του Ηνωμένου Βασιλείο — τώρα έχει καθαρή βαθμολογία έγκρισης -38. Στις ΗΠΑ, οι Δημοκρατικοί έκαναν προεκλογική εκστρατεία και υποσχέθηκαν θέσεις στο Υπουργικό Συμβούλιο στους «ποτέ Τραμπ» Ρεπουμπλικάνους περισσότερο από όσο μιλούσαν για θέματα ανισότητας πλούτου. Και στις δύο περιπτώσεις, χωρίς πραγματική αριστερά για να ψηφίσουν, οι αριστεροί ψηφοφόροι έμειναν σπίτι τους. 

Εν τω μεταξύ, στη Γαλλία, είδαμε την πιθανότητα να κερδίσει ένας ευρύς αριστερός συνασπισμός τις εκλογές και να μπλοκάρει τις ακροδεξιές παρορμήσεις, μόνο που παρεμποδίστηκε από την άρνηση του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν να διορίσει πρωθυπουργό από την ομάδα, επιλέγοντας ανταυτού τον δεξιό Μισέλ Μπαρνιέ που υποστήριξε (έκπληξη!) αυστηρότερους ελέγχους στη μη ευρωπαϊκή μετανάστευση. (Ο Μπαρνιέ καταλύθηκε αργότερα από την ακροδεξιά ηγέτη της Γαλλίας Μαρίν Λεπέν).

Έτσι, με τα παραδοσιακά κόμματα να σηματοδοτούν μια πλήρη αδιαφορία για τα αριστερά συμφέροντα και την προθυμία να απογοητεύσουν και να αποξενώσουν τους ψηφοφόρους τους, πού μπορούν όσοι επιθυμούν έναν πιο δίκαιο κόσμο να στραφούν για να βρουν ελπίδα και δύναμη το 2025; 

Μια κυβέρνηση που πρέπει να παρακολουθήσετε είναι αυτή του Μεξικού, όπου η Πρόεδρος Claudia Sheinbaum έχει επί του παρόντος ένα εξαιρετικό ποσοστό αποδοχής 70 τοις εκατό μετά τις πρώτες 30 ημέρες στην εξουσία της. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ερωτηθέντες επισήμαναν τις θέσεις της για τα δικαιώματα των γυναικών και τη συνέχιση των προγραμμάτων πρόνοιας ως λόγους έγκρισής τους, δείχνοντας ότι ο μέσος άνθρωπος ανταποκρίνεται αρκετά θετικά σε ελπιδοφόρα μηνύματα και οικονομική υποστήριξη.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης αριστεροί μοχθηροί, όπως ο Αμερικανός γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς, ο οποίος αναγνώρισε το πρόβλημα να προσφέρει στους ψηφοφόρους κάτι περισσότερο από μια συνέχιση του status quo στη μετεκλογική του δήλωση. Ο Σάντερς διερωτήθηκε εάν οι Δημοκρατικοί «έχουν ιδέες για το πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την ολοένα και πιο ισχυρή ολιγαρχία που έχει τόση οικονομική και πολιτική δύναμη;» Θα μπορούσε αυτό να σηματοδοτήσει την αρχή ενός νέου έργου, που θα τονίζει τη δέσμευση σε λαϊκές θέσεις για τους εργαζόμενους; Η αριστερά μπορεί να ελπίζει. 

Ένα άλλο σημείο ελπίδας είναι η αναπτυσσόμενη αριστερή οικολογία των μέσων ενημέρωσης. Υπάρχουν πολύ περισσότερες αριστερές φωνές και δημοσιεύσεις που είναι διαθέσιμες τώρα σε σύγκριση με το 2016, που προσφέρουν ξεκάθαρες αναλύσεις και ευκαιρίες για συνεργασία.  

Μάικ Ντάνκαν: Οι καλύτεροι φίλοι του Τραμπ

Ο Mike Duncan είναι podcaster και συγγραφέας πολιτικής ιστορίας, γνωστός για τα βραβευμένα podcast “History of Rome” (2007–2012) και “Revolutions”.

Μεταξύ των μεγαλύτερων ωφελούμενων από τα εκλογικά αποτελέσματα στις ΗΠΑ θα είναι οι ολιγάρχες της Silicon Valley που κατέχουν τα παγκόσμια δίκτυα επικοινωνίας.

Ο Έλον Μασκ αγόρασε αυτό που κάποτε ήταν το Twitter, χειραγώγησε τους αλγόριθμούς του και, ως εκ τούτου, μπορεί να λάβει κάποια εύσημα που βοήθησε στην εκλογή του Τραμπ. Άλλοι όπως ο Peter Thiel και ο Marc Andreessen έχουν χρησιμοποιήσει τα δισεκατομμύρια τους για να χρηματοδοτήσουν δίκτυα δεξιών agitprop, δηλαδή πολιτικής (αρχικά κομμουνιστικής ) προπαγάνδας, ειδικά στην τέχνη ή τη λογοτεχνία. Τώρα θα έχουν περαιτέρω την εξουσία να προωθήσουν μια ψεύτικη-ελευθεριακή ατζέντα που αποβλέπει στην εξάρθρωση του ρυθμιστικού κράτους και στην εξασφάλιση ότι οι εταιρείες τους μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν, όποτε θέλουν, χωρίς επίβλεψη.

Ο θεμελιώδης στόχος τους είναι να επεκτείνουν τον προσωπικό τους πλούτο, αλλά επιδιώκοντας αυτόν τον στόχο, θα παραμορφώσουν τον παγκόσμιο λόγο για να αντικατοπτρίζουν τις δικές τους κοσμοθεωρίες, ενώ αντιμετωπίζουν πολύ μικρή ώθηση από τις πολιτικές δυνάμεις στην Ουάσιγκτον.

Εν τω μεταξύ, ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά ζητήματα της περασμένης δεκαετίας ήταν η παγκόσμια μετανάστευση και ο Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα εμπόδιζε απλώς νέους μετανάστες να εισέλθουν στις ΗΠΑ, αλλά θα απέλαζε επίσης εκατομμύρια ανθρώπους που βρίσκονται ήδη εκεί. Για να επιτύχει αυτόν τον στόχο, θα στραφεί στον αντιμεταναστευτικό ζηλωτή Stephen Miller – τον αρχιτέκτονα των πιο σκληρών πολιτικών των συνόρων του Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία. Και ο Μίλερ θα συνεργαστεί με τον νέο τσάρο των συνόρων Τομ Χόμαν, υποσχόμενος να συγκεντρώσει και να απελάσει εκατομμύρια κατοίκους για πολλά χρόνια ανεξάρτητα από το ανθρώπινο ή οικονομικό κόστος. Ακόμα κι αν η εσωτερική ατζέντα του Τραμπ παρεμποδιστεί σε άλλα μέτωπα, ο Μίλερ και ο Χόμαν θα έχουν ελεύθερα τα χέρια για να ακολουθήσουν τις πιο βάναυσες πολιτικές που μπορεί να φανταστεί κανείς.

Τέλος, στην παγκόσμια σκηνή, η νίκη του Τραμπ θα ενδυναμώσει επίσης μαζικά δύο ηγέτες που εμπλέκονται αυτή τη στιγμή σε στρατιωτικές συγκρούσεις. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν θα χαρεί την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο. Αναμένεται από τον Τραμπ να καλέσει πίσω τη βοήθεια προς την Ουκρανία και να υιοθετήσει τη διαμόρφωση του πολέμου από τον Πούτιν: ότι είναι η λογική επιδίωξη του εθνικού συμφέροντος της Ρωσίας. Σε μια σύγκρουση που πάει πέρα ​​δώθε, το 2025 θα μπορούσε πολύ εύκολα να σηματοδοτήσει μια αποφασιστική καμπή υπέρ του Πούτιν.

Ο άλλος ηγέτης που εξουσιοδοτήθηκε από τη νίκη του Τραμπ είναι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν έκανε πολύ λίγα για να ελέγξει τη γενοκτονική επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα, αλλά με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο Νετανιάχου θα αισθάνεται ελεύθερος να φτάσει τη σύγκρουση στη λογική της κατάληξη: εκκαθάριση της Γάζας από όλους τους Παλαιστίνιους και προσάρτηση του εδάφους.

Caterina Froio: Ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

Η Caterina Froio είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο Sciences Po. Η έρευνά της ειδικεύεται στην ακροδεξιά πολιτική, τον ανελευθερισμό, τα ψηφιακά μέσα και την πολιτική συμμετοχή. 

Μακριά από το να είναι μεμονωμένοι πύργοι από ελεφαντόδοντο, τα ακαδημαϊκά ιδρύματα εξελίσσονται σε ισχυρούς καταλύτες κοινωνικής αλλαγής. Το 2025, τα πανεπιστήμια θα είναι στο επίκεντρο της πολιτικής σύγκρουσης, διαμορφώνοντας από ευρύτερους κοινωνικούς μετασχηματισμούς.

Σήμερα, τα φοιτητικά κινήματα δημιουργούν διακρατικούς δεσμούς για να συντονίσουν τους κοινωνικούς αγώνες κάτω από ολοένα και πιο αυταρχικά καθεστώτα. Οι αιτίες τους περιλαμβάνουν τη δράση για το κλίμα, τα δικαιώματα αναπαραγωγής, τα πολιτικά δικαιώματα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η τεκμηρίωσή τους για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως η Γάζα, έχει κερδίσει την παγκόσμια προσοχή, φτάνοντας μέχρι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Ωστόσο, αυτό το κίνημα αντιμετωπίζει σημαντικές αντιδράσεις. Οι ακροδεξιές εκστρατείες στοχεύουν συστηματικά πανεπιστήμια, προσπαθώντας να απονομιμοποιήσουν την έρευνα που αμφισβητεί τις άβολες ιστορικές και σύγχρονες πραγματικότητες. Τομείς όπως η επιστήμη του κλίματος, οι σπουδές φύλου, η κριτική θεωρία των φυλών και η τεχνολογική ηθική είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι.

Η αντίσταση και η επιβίωση των μελετητών σε αυτούς τους τομείς θα είναι το κλειδί. Η έρευνα για το κλίμα, για παράδειγμα, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των προκλητικών πολιτικών και εταιρικών αφηγήσεων που δίνουν προτεραιότητα στα βραχυπρόθεσμα οικονομικά συμφέροντα έναντι της πλανητικής επιβίωσης. Οι μελετητές και οι φοιτητές δεν τεκμηριώνουν απλώς την περιβαλλοντική υποβάθμιση. αναπτύσσουν καινοτόμες λύσεις για την αειφόρο ανάπτυξη και την κλιματική προσαρμογή.

Η έρευνα τεχνητής νοημοσύνης, εν τω μεταξύ, έχει αναδειχθεί ως ένας κρίσιμος τομέας στον οποίο τα πανεπιστήμια εξετάζουν τις βαθιές ηθικές και πρακτικές προκλήσεις της τεχνολογικής ανάπτυξης. Οι ερευνητές δημιουργούν πλαίσια για υπεύθυνη καινοτομία που δίνουν προτεραιότητα στα ανθρώπινα δικαιώματα, την ιδιωτική ζωή και τη δίκαιη πρόσβαση — συχνά σε ευθεία αντίθεση με ισχυρούς ιδιωτικούς παράγοντες όπως ο Έλον Μασκ.

Αυτό θέτει στην ηγεσία των πανεπιστημίων ένα πρωτοφανές ηθικό δίλημμα. Οι διαχειριστές δεν μπορούν πλέον να παραμείνουν ουδέτεροι στους κλιμακούμενους «πολιτιστικούς πολέμους» μεταξύ ανταγωνιστικών κοινωνικών αξιών. Και οι αποφάσεις τους —είτε θα προστατεύσουν την ακαδημαϊκή ελευθερία και θα στηρίξουν ευάλωτους ερευνητές είτε θα συνθηκολογήσουν— θα έχουν βαθιές επιπτώσεις στη δημοκρατική σταθερότητα.

Καθώς τα παγκόσμια κέντρα εξουσίας αναβαθμονομούνται και οι αυταρχικές τάσεις αναζωπυρώνονται, τα πανεπιστήμια προσφέρουν ένα κρίσιμο αντίβαρο στη δημοκρατική διάβρωση. Είναι χώροι όπου φανταζόμαστε εναλλακτικά μέλλοντα, αναλύουμε συστημικές αδικίες και εννοιολογούμε τη συλλογική αντίσταση. Ο μετασχηματισμός είναι θεμελιώδης: τα πανεπιστήμια δεν είναι πλέον απλώς εκπαιδευτικά ιδρύματα, είναι κομβικοί παράγοντες στον παγκόσμιο αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη, που αντιτίθενται στις υπάρχουσες δομές εξουσίας και προσφέρουν κριτικές προοπτικές που αμφισβητούν τις κυρίαρχες αφηγήσεις.

Πηγή: skai.gr

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.