Οι κόκκινες ποικιλίες για την παραγωγή κρασιού κυριαρχούν στους ευρωπαϊκούς αμπελώνες, ενώ οι κύριες ποικιλίες στην ΕΕ αντιπροσώπευαν το 91,1 % της συνολικής έκτασης που φυτεύτηκε με αμπέλια.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, τα οποία επεξεργάστηκε η ΚΕΟΣΟΕ, το μερίδιο των μικρών (με συνολική έκταση μικρότερη από 500 εκτάρια σε εθνικό επίπεδο), συχνά περιφερειακών ποικιλιών ήταν 8,9%. Χαρακτηριστικό είναι, ότι υπάρχουν περισσότερες από 500 διαφορετικές «κυριότερες ποικιλίες αμπέλου» στην ΕΕ, με 96 κύριες ποικιλίες αμπέλου μόνο στην Ιταλία.

Διαβάστε επίσης: ΕΕ: Αμπέλια που αντέχουν στο χρόνο – Τι δείχνουν τα στοιχεία για την Ελλάδα

Οι κύριες ποικιλίες αμπέλου

Οι κύριες ποικιλίες αμπέλου για το κόκκινο κρασί κάλυπταν 1,5 εκατομμύρια εκτάρια σε ολόκληρη την ΕΕ το 2020, σε σύγκριση με 1,3 εκατομμύρια εκτάρια για τις κύριες ποικιλίες αμπέλου για το λευκό κρασί και 0,1 εκατομμύρια εκτάρια για άλλες έγχρωμες ποικιλίες (ή δεν προσδιορίζονται). Οι ποικιλίες ερυθρού κρασιού αντιπροσώπευαν την πλειονότητα των εκτάσεων αμπελώνα στη Γαλλία (63,3%), την Πορτογαλία (62,1%), την Κύπρο (58,0%), τη Βουλγαρία (55,5%) και την Ισπανία (52,3%). Οι ποικιλίες λευκού κρασιού αντιπροσώπευαν την πλειοψηφία των αμπελιών Αυστρία (68,4%), Σλοβενία (68,3 %), Γερμανία (68,1 %), Κροατία (67,3%), Ουγγαρία (65,8%), Σλοβακία (65,0%), Ρουμανία (62,7%) ) και Τσεχία (61,1%). Στην Ισπανία και την Ιταλία, υπήρξε σχετικά ομοιόμορφος διαχωρισμός μεταξύ ερυθρών και λευκών κύριων ποικιλιών αμπέλου. Στην Ελλάδα, περίπου το ένα πέμπτο (20,9%) των αμπελιών προορίζονταν για άλλες έγχρωμες ποικιλίες, ιδιαίτερα για τη ροζ ποικιλία «Ροδίτης».

Το 2020, οι κύριες ερυθρές ποικιλίες στην ΕΕ ήταν το Tempranillo tinto (13,8% της συνολικής έκτασης με κύριες ποικιλίες αμπέλου για κόκκινο κρασί), το Merlot noir (11,5%) και το Garnacha tinta (9,5%). Οι πιο καλλιεργημένες κύριες λευκές ποικιλίες ήταν η Airen (14,9% της συνολικής έκτασης με κύρια ποικιλίες αμπέλου για λευκό κρασί), η Trebbiano toscano (9,9%) και το Chardonnay blanc (7,8%).

Διαβάστε επίσης: ΕΛΣΤΑΤ: Η ακτινογραφία του ελληνικού αμπελώνα – Τι δείχνουν τα στοιχεία

Οι περισσότερες ποικιλίες, ακόμη και οι πιο ευρέως φυτεμένες, τείνουν να καλλιεργούνται σε σχετικά στενή γεωγραφική εξάπλωση: για παράδειγμα, το Airen καλλιεργείται μόνο στην Ισπανία, το Tempranillo tinto μόνο στην Ισπανία και την Πορτογαλία και το Trebbiano toscano κυρίως στη Γαλλία και την Ιταλία. Οι βασικές εξαιρέσεις ήταν το Merlot noir και το Chardonnay, οι οποίες φυτεύτηκαν η κάθε μία σε 14 κράτη μέλη.

Τα παλαιότερα αμπέλια

Σε ολόκληρη την ΕΕ, η ηλικία των αμπελιών τείνει να είναι άνω των 10 ετών. Το 36,7% των αμπέλων της ΕΕ ήταν παλαιότερα των τριάντα ετών το 2020, με ένα επιπλέον 41,3% ηλικίας μεταξύ 10 και 29 ετών. Τα πολύ νεαρά αμπέλια ηλικίας μικρότερης των τριών ετών αντιπροσώπευαν μόλις το 4,5% όλων των αμπελιών σε ολόκληρη την ΕΕ το 2020, ενώ τα αμπέλια ηλικίας μεταξύ 3 και 9 ετών αντιπροσώπευαν το 17,5%. Μόνο στην Ουγγαρία η ηλικιακή κατανομή των αμπελιών ήταν σχετικά ομοιόμορφη (35,5% κάτω των 10 ετών, 34,4% μεταξύ 10 και 29 ετών και 30,1% άνω των τριάντα ετών).

Το μερίδιο των αμπέλων ηλικίας άνω των τριάντα ετών ήταν ιδιαίτερα υψηλό στη Βουλγαρία (68,8%), στη Ρουμανία (65,7%) και στην Κύπρο (64,7%). Στην περίπτωση της Ρουμανίας, η διαδικασία αναφύτευσης ήταν πολύ υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ, με το 12,0% των αμπελιών επίσης ηλικίας κάτω των 3 ετών. Αυτό δεν συνέβη στη Βουλγαρία και την Κύπρο, όπου το ποσοστό των αμπελιών ηλικίας κάτω των 3 ετών ήταν κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η Γερμανία (7,1%), η Ουγγαρία (6,8%) και η Ιταλία (6,5%) είχαν επίσης σχετικά υψηλά μερίδια αμπέλων ηλικίας κάτω των 3 ετών.

Τα αμπέλια για ποιοτικά κρασιά

Το είδος των σταφυλιών που παράγουν οι αμπελώνες στην ΕΕ ταξινομούνται σε έξι διαφορετικές κατηγορίες. Δύο από τις κατηγορίες που χρησιμοποιούνται στην ταξινόμηση θεωρούνται «οίνος ποιότητας»:

• Προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ) και Προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη (ΠΓΕ).

Η συντριπτική πλειονότητα των αμπελιών στην ΕΕ είναι αφιερωμένη στην παραγωγή «ποιοτικών κρασιών». Το 65,3% φυτεύτηκαν για κρασιά της ταξινόμησης ΠΟΠ και ένα επιπλέον 17,1% για κρασιά που υπάγονται στην ταξινόμηση ΠΓΕ το 2020. Μόνο το 13,2% των αμπελώνων της ΕΕ ήταν αφιερωμένο στον επιτραπέζιο οίνο.

Στην Τσεχία, τη Γερμανία, το Λουξεμβούργο, την Αυστρία και τη Σλοβενία όλα τα αμπέλια για την παραγωγή οινοποιήσιμων σταφυλιών προορίζονται αποκλειστικά για την παραγωγή κρασιών ποιότητας. Τα σχετικά μερίδια στην Κροατία, την Ισπανία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία ήταν επίσης πάνω από 90% το 2020.

Μόνο στη Ρουμανία η πλειονότητα (72,1% το 2020) των αμπελιών ήταν αφιερωμένη στην παραγωγή επιτραπέζιου κρασιού. Τα αμπέλια για επιτραπέζιο κρασί ήταν επίσης σχετικά κοινά στη Βουλγαρία (38,7% όλων των αμπέλων), στην Ιταλία (24,3%) και στην Πορτογαλία (20,1%). Η Ελλάδα ήταν το μόνο κράτος μέλος με αμπέλια αφιερωμένα στην παραγωγή σταφίδας (αποξηραμένα σταφύλια) και αυτά τα αμπέλια αντιπροσώπευαν το 37,4% του συνόλου των αμπελιών της χώρας.

Σχετικά σταθερή αμπελοκαλλιέργεια στην ΕΕ μεταξύ 2015 και 2020, αλλά απότομη μείωση στις αμπελοοινικές εκμεταλλεύσεις

Μεταξύ 2015 και 2020, η έκταση των αμπέλων στην ΕΕ στο σύνολό της παρέμεινε σχετικά σταθερή (-1,1%). Ωστόσο, σημειώθηκε απότομη μείωση κατά 257.000 στον αριθμό των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι περισσότερες από αυτές τις απώλειες εκμεταλλεύσεων προήλθαν από τις πολύ μικρές εκμεταλλεύσεις αμπελώνα. Καταγράφηκαν 226.000 λιγότερες εκμεταλλεύσεις από ό,τι το 2015 στην κατηγορία μεγέθους με λιγότερο από 1 εκτάριο αμπέλων.

Μεταξύ 2015 και 2020, σημειώθηκαν απότομες μειώσεις στον αριθμό των αμπελώνων σε ορισμένα κράτη μέλη, αλλά ιδιαίτερα στην Πορτογαλία (απώλεια 98.000 εκμεταλλεύσεων, αν και αυτό οφείλεται επίσης εν μέρει σε αλλαγή στην πηγή δεδομένων και την κάλυψη), στην Ιταλία (απώλεια 78.000 εκμεταλλεύσεων) και στην Ισπανία (απώλεια 34.000 εκμεταλλεύσεων) – βλ. Διάγραμμα 8. Ωστόσο, η αμπελοκαλλιέργεια της ΕΕ παρέμεινε σχετικά σταθερή, με την αύξηση της έκτασης του αμπελώνα στην Ιταλία (αύξηση 38.000 εκταρίων , παρά την απότομη πτώση του αριθμού των αμπελώνων) που εξισορροπεί σε μεγάλο βαθμό τις απώλειες στην Ισπανία (μείωση κατά 30.000 εκτάρια) και στη Γαλλία (μείωση 10.000 εκτάρια). Συνοδευόμενη από την απώλεια αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων στην Πορτογαλία, η αμπελουργική έκταση το 2020 ήταν 25.000 εκτάρια μικρότερη από ό,τι το 2015.

Να σημειωθεί, όπως επισημαίνει η ΚΕΟΣΟΕ, η  αύξηση των εκμεταλλεύσεων στην Ελλάδα αφορά τις εκμεταλλεύσεις παραγωγής επιτραπέζιων σταφυλιών και όχι τις οινοποιήσιμες ποικιλίες.

Να καταβληθεί σύνταξη σε ασφαλισμένη με οφειλή 86.000 ευρώ προς τον ΕΦΚΑ διέταξε το Εφετείο Αθηνών. Ο ΕΦΚΑ είχε αναστείλει την καταβολή της σύνταξης στην ασφαλισμένη λόγω ανεξόφλητης οφειλής άνω των 86.000 ευρώ, δηλαδή τέσσερις φορές πάνω από το πλαφόν (20.000 ευρώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες και 6.000 ευρώ για τους αγρότες).

Η συνταξιούχος, με προσφυγή της στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών, επικαλέστηκε τη δεινή οικονομική της κατάσταση και τα προβλήματα υγείας της και ζήτησε να λάβει σύνταξη έστω και με υπολογισμό λιγότερων ετών ασφάλισης, άλλως να καταβάλει την οφειλή της σε δόσεις ή έστω να της χορηγηθεί σύνταξη για τα έτη που θεωρείτο ότι έχει καταβάλει εισφορές.

Η προσφυγή της συνταξιούχου έγινε δεκτή από το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών (με την υπ’ αριθ. 16015/2020 απόφασή του) και υποχρέωσε τον ΕΦΚΑ να καταβάλλει κανονικά τη σύνταξή της. Ο ΕΦΚΑ άσκησε έφεση, όμως με την απόφαση υπ’ αριθμόν 2309/2022 του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών η έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης απορρίφθηκε. Ετσι επιβλήθηκε στον ΕΦΚΑ να καλύψει ακόμη και τα δικαστικά έξοδα της συνταξιούχου!

Διάταξη – ανάσα

Την ίδια ώρα, με διάταξη του υπουργείου Εργασίας ανοίγει ο δρόμος της συνταξιοδότησης σε χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολουμένους που λόγω των αυξημένων χρεών προς τον ΕΦΚΑ δεν μπορούν να υποβάλουν αίτηση συνταξιοδότησης. Με την παραγραφή ενός σημαντικού μέρους των οφειλών, και εφόσον το εναπομείναν χρέος δεν ξεπερνά τις 20.000 ευρώ για τους επαγγελματίες και τις 6.000 ευρώ για τους αγρότες, η πόρτα της συνταξιοδότησης θα ανοίξει. Αυτό σημαίνει ότι σύνταξη, παρά τα χρέη τους στον ΕΦΚΑ, θα μπορούν να πάρουν δεκάδες χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες με τη νέα διάταξη νόμου που παραγράφει τις οφειλές μετά τη δεκαετία αντί της εικοσαετίας που ισχύει σήμερα.

Ωφελημένοι από τη μείωση του χρόνου παραγραφής στη 10ετία αντί της 20ετίας εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 250.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες με μη βεβαιωμένα χρέη, καθώς θα γλιτώσουν ένα μέρος από τα βάρη των οφειλών τους που υπερβαίνουν τη 10ετία.

Πρακτικά, όσα χρέη δεν θα έχουν βεβαιωθεί έως την ψήφιση της διάταξης από τις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ θα αναζητούνται μέχρι μία 10ετία πίσω από την ημερομηνία βεβαίωσής τους. Αντίθετα, για τα χρέη που έχουν ήδη βεβαιωθεί και η βεβαίωσή τους έγινε (ή θα γίνει) πριν από την ψήφιση της νέας διάταξης θα ισχύσει η παραγραφή της 20ετίας.

Η διάταξη για τη 10ετή παραγραφή χρεών από ασφαλιστικές εισφορές προωθείται κατόπιν σχετικής απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας, που έκρινε αντισυνταγματική την 20ετία για την παραγραφή των οφειλών. Ουσιαστικά το ΣτΕ, με την απόφαση 1833 του Νοεμβρίου 2021, έκρινε ότι η ομηρεία των οφειλετών επί 20ετία για τον καταλογισμό των χρεών τους δημιουργεί συνθήκες οικονομικής ανελευθερίας και πρότεινε ένα ηπιότερο καθεστώς παραγραφής με όριο τη 10ετία. Το όριο της παραγραφής μάλιστα εξετάζεται να κατέβει στην 5ετία από το 2027 και μετά, καθιστώντας έτσι πιο ρεαλιστική την είσπραξη των οφειλών, καθώς θα πρέπει να βεβαιώνονται εντός της πρώτης 5ετίας από τη γέννησή τους και δεν θα επιτρέπεται η διαιώνισή τους χωρίς προοπτική είσπραξής τους.

Παραγραφή

Αναφερόμενος στη νέα διάταξη με πρόσφατες δηλώσεις του, ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Κωστής Χατζηδάκης, διευκρίνισε ότι «μιλάμε για παραγραφή οφειλών οι οποίες δεν έχουν αναζητηθεί μέσα σε μία 10ετία από τον ΕΦΚΑ, ενώ όσες έχουν αναζητηθεί δεν παραγράφονται». «Εάν παραγράφονταν οφειλές που έχουν αναζητηθεί από τον ΕΦΚΑ», συμπλήρωσε ο υπουργός, «τότε θα υπήρχε ο ηθικός κίνδυνος οι οφειλέτες να έχουν το κίνητρο να είναι ασυνεπείς προς τις υποχρεώσεις τους», προσθέτοντας ότι «εάν ο ΕΦΚΑ χάριζε τα χρέη, δεν θα είχε εισφορές για να δίνει συντάξεις».

Η 10ετής παραγραφή ισχύει ήδη για τα χρέη προς την Εφορία και κάτι ανάλογο θα γίνει και για τα χρέη σε ΕΦΚΑ-ΚΕΑΟ. Αντίστοιχα, όπως ισχύει η δυνατότητα ρύθμισης των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την Εφορία σε 24 δόσεις, το ίδιο θα νομοθετηθεί και για τα χρέη στα Ταμεία, ώστε οι ασφαλισμένοι να μπορούν να τα ρυθμίσουν σε 24 και όχι μόνον σε 12 δόσεις που έχουν σήμερα.

Η διάταξη της 10ετούς παραγραφής των οφειλών, αφορά οφειλές ύψους 250 εκατ. ευρώ. Είναι χρέη για τα οποία δεν έχουν ασκηθεί εγκαίρως διακοπτικά της παραγραφής μέτρα, όπως είναι τα αναγκαστικά μέτρα είσπραξης (πλειστηριασμοί κ.λπ.) είτε από τον ΕΦΚΑ είτε από το ΚΕΑΟ.

Περισσότερες δόσεις

Με άλλη διάταξη στο υπό κατάθεση μίνι ασφαλιστικό νομοσχέδιο, οι δόσεις της πάγιας ρύθμισης οφειλών από 12 θα γίνουν 24, προκειμένου ο ΕΦΚΑ να εναρμονιστεί με την Εφορία. Θα υπάρξει δικαίωμα μετατροπής στο νέο καθεστώς για όσους βρίσκονται ήδη σε καθεστώς καταβολής δόσεων, έτσι ώστε να περιοριστεί η μηνιαία επιβάρυνσή τους. Θα ορίζεται με σαφήνεια ότι η ρύθμιση θα παραμένει ενεργή, μόνο εάν ο οφειλέτης καταβάλλει εμπρόθεσμα και τις τρέχουσες εισφορές.

Οι μισές ρυθμίσεις οφειλών προς τον ΕΦΚΑ, που γίνονται στο πλαίσιο της πάγιας ρύθμισης των 12 δόσεων χάνονται, καθώς οι οφειλέτες δεν μπορούν να ανταποκριθούν, ενώ πάνω από το 60% είναι οι απώλειες της ρύθμισης των 100 δόσεων.

Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από την τελευταία έκθεση του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Εισφορών και καταδεικνύουν το τεράστιο λάθος που δεν αυξήθηκαν έγκαιρα οι δόσεις της πάγιας ρύθμισης σε 24, κάτι που θα γίνει προσεχώς.

Επίσης, το ΚΕΑΟ αποκαλύπτει ότι από το συνολικό ύψος των χρεών προς τον ΕΦΚΑ, που έφτασαν στα 43,43 δισ. ευρώ, στο τέλος του περασμένου Ιουνίου, μόλις 4,29 δισ. ευρώ είναι σε κάποια ρύθμιση η οποία εξυπηρετείται και είναι ενεργή. Δηλαδή παραμένουν εκτός ρυθμίσεων χρέη ύψους 39,4 δισ. ευρώ.